„Ciężko weryfikować mi pracę moich zakupowców. Nie wiem, kiedy kupują samochody w dobrej cenie, a kiedy w złej”. To zdanie usłyszeliśmy niedawno podczas rozmowy z jednym z dealerów. I jest w nim problem znacznie szerszy niż sama kontrola ceny zakupu. Bo właściwie po czym szef used cars ma poznać, że samochód został dobrze kupiony? Może porównać cenę transakcyjną z cenami podobnych samochodów wystawionych na rynku. Może sprawdzić marżę po sprzedaży. Może spojrzeć na liczbę dni, które auto spędziło na stocku. Każda z tych informacji mówi coś o zakupie. Żadna sama w sobie nie wystarcza jednak do oceny decyzji zakupowca.
Samochód kupiony kilka tysięcy złotych poniżej średniej ceny rynkowej może okazać się bardzo złym zakupem. A samochód kupiony drożej od innego dostępnego egzemplarza może być lepszą decyzją, jeśli odpowiada na realny popyt, ma bezpieczniejszą historię i daje większą szansę na szybką sprzedaż. Dlatego zarządzanie zakupami należy zaczynać od ustalenia, co w naszym dealerstwie oznacza dobra decyzja zakupowa.
Dobra cena zakupu to jeszcze nie dobra decyzja
Wyobraźmy sobie dwóch zakupowców i dwa samochody. Pierwszy zakupowiec znajduje auto wycenione atrakcyjnie względem podobnych ofert. Potencjalna marża wygląda bardzo dobrze, więc dealer decyduje się na zakup. Co się później okazuje? Takich samochodów na stocku jest już kilka, model rotuje wolniej, niż zakładano, a po kilku tygodniach trzeba skorygować cenę. Drugi samochód daje na wejściu mniejszą potencjalną marżę. Jednocześnie odpowiada konfiguracji, której dealerowi brakuje, podobne egzemplarze sprzedają się szybciej, a cena zakupu pozostawia racjonalną przestrzeń na przygotowanie auta, koszt jego utrzymywania na stocku i oczekiwany zysk. Jeżeli jedynym kryterium jest różnica pomiędzy ceną zakupu a aktualną ceną ofertową, pierwszy samochód może wyglądać na lepszą transakcję.
Ocena zmienia się, kiedy uwzględnimy cały wynik ekonomiczny samochodu. To tutaj pojawia się iluzja marży. Na dzień zakupu dealer widzi potencjalny zarobek. Nie widzi jeszcze kolejnych 60 czy 90 dni finansowania stocku, przygotowania samochodu, ogłoszeń, korekt ceny ani kapitału, którego w tym czasie nie może wykorzystać gdzie indziej. Dobra decyzja zakupowa powinna zatem uwzględniać dopasowanie auta do potrzeb stocku i popytu, jakość konkretnego egzemplarza, oczekiwaną cenę sprzedaży, przewidywany czas sprzedaży oraz maksymalną cenę zakupu pozwalającą osiągnąć zakładany wynik.
Jak ocenić, czy samochód został dobrze kupiony?
Doświadczony zakupowiec może bardzo dobrze znać rynek. Wie, które modele sprzedają się szybko, jakiej konfiguracji szukają klienci, ile warto zapłacić za konkretny samochód i kiedy lepiej z transakcji zrezygnować. Przesłanki stojące za tymi decyzjami pozostają wyłącznie elementem jego doświadczenia i intuicji. A to jest świetna cecha zakupowca, ale potencjalne ryzyko dla firmy. Manager used cars widzi efekt: na stock przyjechał konkretny samochód kupiony za konkretną kwotę. Nie wie jednak, jakiego czasu sprzedaży oczekiwał zakupowiec, jakiej ceny sprzedaży się spodziewał, jakie ryzyka brał pod uwagę i gdzie znajdowała się granica opłacalności transakcji. Trudniej mu więc zweryfikować decyzję, ale również wyciągnąć z niej wnioski na potrzeby kolejnych zakupów. Organizacja nie gromadzi wiedzy o tym, które założenia się sprawdzają, a które prowadzą do powtarzalnych błędów.
Dlatego przy ocenie pracy zakupowców warto rozdzielić jakość decyzji od jej późniejszego wyniku. Samochód sprzedany w kilkanaście dni z wysoką marżą może być efektem bardzo dobrej decyzji, ale sam wynik nie pokazuje jeszcze, na jakich przesłankach została ona podjęta. Podobnie samochód, który sprzedał się słabiej od oczekiwań, nie musi oznaczać błędu zakupowca. Po zakupie mogą zmienić się warunki rynkowe, pojawić konkurencyjne oferty albo spaść ceny danego modelu. Manager powinien móc wrócić do momentu zakupu i sprawdzić, czy decyzja była racjonalna na podstawie informacji dostępnych właśnie wtedy. Do tego potrzebny jest wspólny standard oceny.
Pięć kryteriów dobrej decyzji o zakupie samochodu na stock
Nie musi to oznaczać rozbudowanego procesu akceptacji każdego samochodu. Decyzja powinna jednak opierać się na kilku określonych wcześniej kryteriach, które pozwalają odpowiedzieć zarówno zakupowcowi, jak i jego managerowi na pytanie, dlaczego właśnie ten samochód warto kupić za określoną cenę.
1. Czy potrzebujemy takiego samochodu?
Punktem wyjścia powinna być struktura stocku i popyt, a nie sama dostępność atrakcyjnej oferty. Samochód może być niedrogi na tle rynku, ale nadal nie być dobrym zakupem dla konkretnego dealerstwa, jeśli np. podobnych aut jest już za dużo albo dany model czy konfiguracja rotują zbyt wolno. Pierwszym kryterium oceny zakupowca jest więc nie to, jaką okazję znalazł, lecz czy pozyskuje samochody odpowiadające rzeczywistym potrzebom stocku i klientów.
2. Czy konkretny egzemplarz spełnia nasze kryteria?
Popyt na dany model nie oznacza jeszcze, że każdy jego egzemplarz jest równie dobrym zakupem. Przebieg, wyposażenie, stan samochodu, historia szkód czy wcześniejsze użytkowanie mogą wpływać zarówno na późniejszą cenę, jak i łatwość sprzedaży.
Dlatego decyzja zakupowa powinna uwzględniać nie tylko atrakcyjność modelu na rynku, ale również ryzyko związane z konkretnym samochodem. W niektórych przypadkach dodatkowe ryzyko może uzasadniać niższą cenę zakupu, w innych powinno być powodem rezygnacji z transakcji.
3. Za ile realnie będziemy mogli go sprzedać?
Cena sprzedaży zakładana przy zakupie ma bezpośredni wpływ na ocenę potencjalnej marży. Nie powinna więc wynikać wyłącznie z oczekiwań zakupowca ani z kilku przypadkowo wybranych ogłoszeń. Potrzebny jest punkt odniesienia do porównywalnych samochodów: zbliżonych pod względem modelu, rocznika, przebiegu, wersji i wyposażenia. Dopiero wtedy można ocenić, jaką pozycję cenową może mieć samochód po wprowadzeniu do oferty i czy zakładany wynik sprzedaży jest realistyczny.
4. Jak długo zakładamy, że samochód będzie na stocku?
Ta sama nominalna marża ma inną wartość przy samochodzie sprzedanym po 25 dniach i przy aucie, które pozostaje na stocku przez 100 dni. Wraz z czasem rosną koszty utrzymywania samochodu, a jednocześnie może zwiększać się ryzyko konieczności korekty jego ceny. Przewidywany czas sprzedaży powinien być więc jednym z założeń podejmowanych już w momencie zakupu, a nie dopiero parametrem analizowanym wtedy, gdy samochód zaczyna się starzeć na stocku.
5. Jaka jest maksymalna cena, przy której zakup nadal ma sens?
Dopiero po zestawieniu wcześniejszych informacji można określić granicę negocjacji. Maksymalna cena zakupu powinna uwzględniać realną cenę późniejszej sprzedaży, oczekiwany czas rotacji, koszty przygotowania i utrzymywania auta, wymagany wynik oraz ryzyko związane z konkretnym egzemplarzem. Dzięki temu „dobra cena” przestaje oznaczać po prostu, że udało się kupić taniej od ceny ofertowej albo średniej rynkowej. Oznacza, że dealer kupił samochód, którego potrzebuje, o akceptowalnym poziomie ryzyka i za cenę pozwalającą osiągnąć zakładany wynik w oczekiwanym czasie.
Jak wykorzystać te kryteria do oceny pracy zakupowców?
Jeżeli założenia dotyczące zakupu są określone i możliwe do późniejszego odtworzenia, manager może oceniać pracę zespołu na podstawie czegoś więcej niż liczby kupionych samochodów, wysokości rabatu czy końcowej marży. Może sprawdzić, czy zakupowcy pozyskują auta zgodne z potrzebami stocku, jak trafnie przewidują ceny i czas sprzedaży, jak często mieszczą się w ustalonej maksymalnej cenie zakupu i w jakich sytuacjach ich założenia najczęściej rozmijają się z późniejszym wynikiem.
Z czasem pozwala to również zobaczyć różnice pomiędzy zakupowcami. Jeden może skutecznie negocjować cenę, ale częściej wybierać samochody o słabszej rotacji. Inny może zakładać niższą marżę nominalną, ale trafniej oceniać popyt i szybciej uwalniać kapitał. Jeszcze inny może regularnie przeszacowywać przyszłą cenę sprzedaży. W ten sposób pojedyncze decyzje zaczynają budować wiedzę całej organizacji. Manager nie musi wybierać pomiędzy zaufaniem do doświadczenia zakupowca a kontrolowaniem każdej transakcji. Może zarządzać jakością decyzji zakupowych według wspólnych, możliwych do zweryfikowania kryteriów.
Co dziś oznacza dobrze kupiony samochód?
Sam standard oceny nie rozwiązuje jednak jeszcze całego problemu. Żeby określić, czy konkretny samochód odpowiada popytowi, za ile można go później sprzedać i jakiej rotacji się spodziewać, potrzebne są aktualne informacje o rynku. A te warunki się zmieniają. Zmienia się podaż samochodów, ceny na rynku, konkurencja pomiędzy samochodami używanymi i nowymi oraz tempo utraty wartości poszczególnych modeli. Kryteria, które jeszcze niedawno pozwalały dobrze budować stock, nie muszą więc prowadzić do takich samych decyzji dzisiaj.
W kolejnym artykule przyjrzymy się temu, co obecnie decyduje o tym, czy samochód jest dobrym zakupem na stock i które zmiany na rynku warto uwzględnić w polityce zakupowej dealerstwa.
Tymczasem, jeśli szukasz innych tekstów o polityce zakupowej, polecamy również:
Polityka zakupowa, czyli jak zdecydować, które samochody trafią na stock
Jak uporządkować proces zakupu samochodów na stock?
Skąd dealerzy będą pozyskiwać samochody używane w kolejnych latach?